จังหวัดราชบุรี เชิญร่วมชื่นชม “หนังใหญ่” ทูตวัฒนธรรมดันสู่ยูเนสโก ใน “เทศกาลหนังใหญ่วัดขนอน ครั้งที่ 19”

จังหวัดราชบุรี โดยสำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดราชบุรี ร่วมกับวัดขนอน การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) สำนักงานราชบุรี อำเภอโพธาราม และอบต.สร้อยฟ้า ขอเชิญเที่ยวงานศิลปวัฒนธรรมแห่งปี “เทศกาลหนังใหญ่วัดขนอน ครั้งที่ 19” ภายใต้แนวคิด “อัคราภิรักษศิลปิน สานศิลป์แผ่นดินไทย” สืบสานพระราชปณิธานสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ร่วมเป็นส่วนหนึ่งชื่นชม “หนังใหญ่ติดตัวโขน” มรดกชาติไทยดันสู่มรดกโลก ยูเนสโก  จัดขึ้นวันเทศกาลสงกรานต์ 13-14 เมษายน 2569 ณ วัดขนอน(หนังใหญ่) จ.ราชบุรี

พระครูพิทักษ์ศิลปาคม เจ้าอาวาสวัดขนอน กล่าวว่า การอนุรักษ์ และสืบทอดศิลปะการแสดง “โขน” เป็นหนึ่งในพระราชกรณียกิจที่ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงให้ความสำคัญฟื้นฟูโขน กระทั่งนำไปสู่การขึ้นทะเบียนโดย "ยูเนสโก" ให้เป็นมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติ โดยที่ผ่านมา “งานเทศกาลหนังใหญ่วัดขนอน” ได้มีการรื้อฟื้นการแสดงแบบโบราณ นำโขนหน้าจอหรือที่เรียกว่า “หนังติดตัวโขน” คือ รูปแบบการแสดงโบราณที่ผสมผสานโขนเข้ากับหนังใหญ่ ผู้แสดงโขนจะรำสลับกับการเชิดตัวหนังฉลุลายเรื่องรามเกียรติ์ แสดงบนเวทีหน้าจอเป็นผ้าขาว พร้อมด้วยดนตรีปี่พาทย์ประกอบ ใช้ท่าทางการเชิดที่สอดคล้องกับการเคลื่อนไหวของผู้แสดงตัวจริง กลายเป็นที่ชื่นชอบของนักท่องเที่ยวและประชาชนทั่วไปด้วยดีเสมอมา 

ทั้งนี้ เพื่อสืบสานและน้อมรำลึกพระพันปีหลวง “งานเทศกาลหนังใหญ่วัดขนอน ครั้งที่ 19” เล็งเห็นคุณค่าและภาคภูมิใจ ยกย่องเชิดชูเกียรติที่จะสร้างสรรค์งานอัตลักษณ์มรดกทางวัฒนธรรม และศาสตร์ต่าง ๆ ปีนี้จึงได้นำหนังใหญ่ไฟกะลาแบบโบราณมาแสดง “หนังใหญ่ติดตัวโขน” เป็นการแสดงโขนศิษย์ศิลปากรร่วมกับวัดขนอน ในตอนที่ชื่อว่า “ศึกอินทรชิตครั้งที่ 1 น้ำนมของแม่” กล่าวตามเนื้อเรื่องด้วยบทพากย์  บทขับร้อง ดนตรีปี่พาทย์  ทำให้เกิดความเข้าใจในเรื่องราว และให้อรรถรสทางศิลปะแก่ผู้ชมและนักท่องเที่ยวได้อย่างสมบูรณ์ ที่มาของการแสดงชุดนี้เนื่องด้วยทั้งโขนและหนังใหญ่วัดขนอน ถือเป็นรากฐานทางวัฒนธรรมที่สำคัญที่ได้รับการยกย่องในระดับสากล โดยในปี 2550 “หนังใหญ่วัดขนอน” ได้รับการขึ้นทะเบียนทางยูเนสโก เป็นมรดกทางวัฒนธรรมโลกของภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก (ACCU)  และในปี 2561 “โขนไทย” ได้รับการขึ้นทะเบียน ในรายการตัวแทนมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติอย่างเป็นทางการ (มรดกโลก I.C.H. UNESCO)

อย่างไรก็ตาม ล่าสุด ครม. มีมติเห็นชอบเสนอรายการ “การฟื้นฟูหนังใหญ่โดยชุมชนหนังใหญ่ในประเทศไทย” เพื่อขอขึ้นทะเบียนต่อองค์การยูเนสโกในหมวด “แนวปฏิบัติที่ดีในการสงวนรักษามรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม” เป็นการต่อยอดความสำเร็จ ฟื้นฟูหนังใหญ่ให้เป็นที่ยอมรับทั้งในประเทศและนานาชาติ โดย “หนังใหญ่วัดขนอน จังหวัดราชบุรี” หนึ่งในชุมชนต้นแบบสำคัญของประเทศไทย เคยได้รับรางวัลชุมชนที่มีผลงานดีเด่นในการฟื้นฟูมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ จาก Asia/Pacific Cultural Centre for UNESCO (ACCU) เมื่อเดือนมิถุนายน 2550 ในฐานะตัวอย่างการอนุรักษ์มรดกวัฒนธรรมที่โดดเด่น สะท้อนให้เห็นถึงศักยภาพของชุมชนไทยในการรักษาและฟื้นฟูมรดกวัฒนธรรมอย่างเป็นรูปธรรม อย่างภาคภูมิใจ 

“นอกจากนี้ ยังมีการแสดงหนังใหญ่วัดบ้านดอน จังหวัดระยอง การแสดงหนังใหญ่วัดสว่างอารมณ์ จังหวัดสิงห์บุรี หุ่นละครเล็กโจหลุยส์ศิลปะภาคใต้ ลิเกฮูลู หนังตะลุง มโนราห์ (อ.วาที ทรัพย์สิน ทายาทของครูหนังตะลุง สุชาติ ทรัพย์สิน ศิลปินแห่งชาติสาขาศิลปะการแสดง ปี พ.ศ.๒๕๔๙ ) ตำนานศิลปะล้านนา จากกลุ่มนาฎศิลป์ไทยร่วมสมัย ฯลฯ พร้อมด้วยการแสดงวัฒนธรรมชุมชนราชบุรี การแสดงโปงลาง การสาธิตและจำหน่ายงานช่าง 10 หมู่ “ตลาดด่านขนอน” ตลาดบกแบบไทยย้อนยุค จำลองวิถีชีวิตชุมชนด่านขนอน เลือกซื้อผลิตภัณฑ์ชุมชน หรืออาหารพื้นบ้าน บริเวณริมน้ำแม่กลอง อีกหนึ่งไฮไลท์ ผู้ร่วมงานสามารถแลกเบี้ยซื้อสินค้า หรืออาหาร หรือเก็บไว้เป็นที่ระลึก เป็นเอกลักษณ์เฉพาะภายในงานนี้เท่านั้น แต่เดิม “วัดขนอน” สร้างมาสมัยใดไม่ปรากฏหลักฐาน ทว่าบริเวณริมแม่น้ำแม่กลองแห่งนี้อดีตหน้าวัดเคยเป็นที่ตั้งด่านเก็บภาษีอากร เป็นพื้นที่ค้าขายและตลาดแลกเปลี่ยนสินค้า ล่าสุดวัดได้ฟื้นฟูด่านขนอนแห่งนี้ให้นักท่องเที่ยวได้มาสัมผัสบรรยากาศ ภายในงานเทศกาลฯปีนี้ด้วย” เจ้าอาวาสวัดขนอน กล่าว

สำหรับนักท่องเที่ยวและประชาชนที่สนใจ ขอเชิญมาเป็นส่วนหนึ่งในการร่วมสืบสาน อนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมของไทย พร้อมชมการสาธิต การแสดงจาก ๔ ภาค ภายใน “งานเทศกาลหนังใหญ่วัดขนอน ครั้งที่ 19” กำหนดจัดขึ้นระหว่าง 13-14 เมษายน 2569 เวลา 15.00-21.30 น. ณ วัดขนอน อ.โพธาราม จ.ราชบุรี สามารถติดตามได้ที่ เพจวัดขนอน https://www.facebook.com/WatKhanonNangYai/?locale=th_TH